hỗ trợ trực tuyến

Những điều cần biết về Vàng da sơ sinh

Ngày viết: 08/25/2016 08:33

Để hiểu vàng da, có một từ mà các bà mẹ nên biết là “ Bilirubin”. Bilirubin có sắc tố màu vàng, được tạo ra do vỡ hồng cầu.

1)   Tại sao trẻ sơ sinh hay bị vàng da?

             Thông thường, gan sẽ biến đổi các Bilirubin này rồi tiết chúng qua mật vào ruột non, một số theo nước tiểu, một số theo phân bài tiết ra ngoài. Tuy nhiên khi lượng hồng cầu vỡ nhiều và vượt quá khả năng chuyển hóa của gan, vàng da sẽ xuất hiện.

             Ngoài ra còn có một loại vàng da ít gặp ở trẻ sơ sinh, đó là vàng da do tắc mật. Khi đó phân của trẻ sẽ bị bạc màu và nước tiểu sậm màu, loại vàng da này cần can thiệp sớm trong 1-2 tháng đầu sau sanh để tránh bị tổn thương gan.


Trẻ sơ sinh vàng da vì những lý do sau:
-  Bị vỡ hồng cầu nhiều hơn người lớn do đời sống hồng cầu ngắn.
-  Gan còn đang phát triển nên chức năng chuyển hóa bị hạn chế.
-  Có một lượng Bilirubin từ phân được ruột tái hấp thu vào máu.


2)   Các loại vàng da:

-  Vàng da sinh lý: xuất hiện ở phần lớn trẻ sơ sinh, vàng da nhẹ do gan chưa trưởng thành dẫn đến chậm chuyển hóa Bilirubin, xuất hiện từ hai đến bốn ngày tuổi và biến mất sau 1-2 tuần tuổi.
-  Vàng da ở trẻ non tháng: xuất hiện hầu hết ở trẻ non tháng. Vàng da ở trẻ non tháng cần điều trị ngay khi  mức Bilirubin thấp hơn trẻ đủ tháng để tránh biến chứng.
-  Vàng da do bú mẹ không đủ: có thể do người mẹ cho con ngậm bắt vú không đúng hoặc do sữa mẹ không đủ.
-  Vàng da do sữa mẹ: khoảng 1-2% trẻ sơ sinh bú mẹ bị vàng da do trong sữa mẹ có chất ngăn cản sự đào thải Bilirubin qua ruột. Vàng da do sữa mẹ là vàng da hoàn toàn lành tính, trẻ vàng da nhẹ, vẫn bú ngủ và lên cân tốt.
-  Vàng da do bất đồng nhóm máu: xảy ra ở trẻ có nhóm máu A hoặc B, mẹ của trẻ có nhóm máu O. Có khoảng 4% trong số những trẻ vàng da do bất đồng nhóm máu ABO phải thay máu. Vàng da do bất đồng yếu tố Rh( Rhesus) xảy ra khi mẹ có nhóm máu Rh âm và con có nhóm máu Rh dương. Vàng da do bất đồng yếu tố Rh  là một vàng da nặng, trẻ càng sanh sau mức độ nguy hiểm của vàng da càng lớn.

 

3)   Triệu chứng và cách phát hiện:

            Vàng da thường xuất hiện vào 2-3 ngày tuổi, ban đầu ở mặt sau đó lan dần xuống ngực, bụng, đùi, cẳng chân cẳng tay và cuối cùng là lòng bàn chân lòng bàn tay. Mức độ vàng da xuất hiện trên cơ thể trẻ tương ứng với mức độ Bilirubin có trong máu trẻ. Vàng da thường nhiều ở trẻ non tháng. Trẻ bị vàng da cũng có thể vàng cả lòng trắng của mắt.


            Bởi vì hiện nay, nhiều trẻ được xuất viện sớm, chỉ mới 1-2 ngày tuổi, tốt nhất là nên tái khám vàng da sau 1-2 ngày xuất viện. Khi tái khám vàng da, nếu vàng da nhiều, bác sĩ có thể sẽ lấy máu trẻ làm xét nghiệm hay cho trẻ đo vàng da bằng máy light meter. Vàng da nặng tùy thuộc vào ngày tuổi và nhiều  biểu hiện lâm sàng khác.

Vàng da nặng cần khám ngay:
 
-  Vàng da trước 24 giờ tuổi.
-  Vàng da nhiều và lan nhanh.
-  Trẻ vàng da có sốt. nhiệt độ đo ở hậu môn là 37 độ 8 trở lên.
-  Trẻ không khỏe: bú ít, ngủ nhiều hơn bình thường.

Làm thế nào để phát hiện vàng da?


            Vàng da rất dễ nhận biết bằng mắt thường ở nơi có đủ ánh sáng, do đó một ngày hai lần các bà mẹ nên kiểm tra vàng da của trẻ ở nơi đủ sáng. Trong trường hợp khó nhận biết (da trẻ đen hay đỏ hồng), hãy ấn nhẹ ngón tay lên da trẻ trong vài giây sau đó buông ra, nơi ấn ngón tay sẽ có màu vàng rõ rệt. Một cách khác để nhận biết vàng da là dùng hai ngón tay căng da trẻ, ta cũng thấy được màu vàng nơi da được căng ra. Vàng da được chia thành hai mức độ:

-  Nhẹ: da hơi vàng ở mặt, thân mình, trẻ vẫn bú tốt.
-  Nặng: da vàng sậm, lan xuống tay, chân, hoặc xuất hiện sớm trong 24 giờ đầu sau sanh.


Hãy đưa trẻ sơ sinh đi khám ngay khi thấy trẻ vàng da nặng.


Các bài viết khác